Tegenwoordig kiezen steeds meer vrouwen voor een bevalling met een ruggenprik. Ook helemaal niet gek natuurlijk want zo’n ruggenprik neemt heel veel pijn weg terwijl je wel gewoon mee kunt blijven persen en je de controle behoudt over je onderlichaam. Wendy van Dijk noemde het niet voor niets ‘de uitvinding van de eeuw’.

Soorten ruggenprik

De ruggenprik bij een bevalling is trouwens anders dan de ruggenprik die je krijgt bij een keizersnee. De ruggenprik die je krijgt bij een keizersnee verlamt je hele onderkant wat niet het geval is bij de ruggenprik die toegediend wordt tijdens of vlak voor de normale bevalling. Wil je bevallen met ruggenprik dan kun je niet meer thuis bevallen. Een ruggenprik mag alleen in het ziekenhuis toegediend worden en geef van te voren duidelijk bij de gynaecoloog aan dat je wilt bevallen met een ruggenprik of dat je in ieder geval de mogelijkheid wilt hebben om op het pompje te drukken wanneer de pijn te heftig wordt.

Richtlijn

De officiële richtlijn met betrekking tot het bevallen met een ruggenprik is dat alle vrouwen de mogelijkheid moeten krijgen.

Bevallen en de pijn van de weeën doorstaan. Iedere vrouw die al eens ooit bevallen is, weet dat ze het kan. Zij heeft vertrouwen in haar lichaam en weet wat haar enigszins te wachten staat. Iedere bevalling is uniek, maar het laten gebeuren is de kracht van iedere bevalling.

Het is jouw bevalling

Als je voor de eerste keer bevalt ben je vaak meer onzeker. Probeer vertrouwen te hebben in jezelf! Als de weeën beginnen is het belangrijk om rust om je heen te hebben. Zorg voor aangename warmte en creëer de sfeer die jij nodig hebt om te kunnen ontspannen. Voor de een is dat muziek, voor de ander stilte. Misschien kijk je liever naar een film die je afleidt. Niets is gek, het is jouw bevalling! Indien je trek hebt, kies dan voor iets licht verteerbaars, zoals een beschuit of cracker en blijf voldoende drinken.

Omgaan met de pijn

Toelaten van de pijn is moeilijk en zwaar, maar het bevordert de ontsluiting. Probeer een goede houding te vinden waarin je de pijn kunt toelaten zonder te verkrampen. Voor de een is dat staand, voor de ander zittend, hurkend of knie/elleboog. Concentreer op je ademhaling, pas de technieken toe die je tijdens je zwangerschapscursus hebt geleerd. Warmte of massage kan helpen om de pijn te verlichten. Je partner kan je hierin bijstaan door je te laten focussen op de ademhaling. Hij kan een warme kruik of warm bad voor je maken of een massage te geven op de pijnlijke plekken. Hierdoor voelt hij zich betrokken bij de bevalling, want hij kan alleen toekijken hoe jij je door iedere wee worstelt. Zet ‘m op! Je kan het!

Harde buiken

Harde buiken komen vaak voor. Soms worden ze veroorzaakt door vaginale infectie, blaasontsteking of stress. Dan kun je maatregelen nemen. Maar zonder deze eventuele oorzaken is de baarmoeder aan het oefenen voor een bevalling. Doorgaans doen harde buiken geen pijn.

Indalingsweeën

Indalingsweeën worden veroorzaakt door het indalen van je baby in het bekken. Ze lijken het meest op menstruatiepijn met soms wat stekende pijn.

Voorweeën

Voorweeën ontstaan door het rijpen en vervormen van de baarmoedermond. Ze zijn onregelmatig en duren niet zo lang (om de 10 tot 20 minuten en korter dan 1 minuut). Door deze weeën kan de slijmprop loskomen, die de bevalling aankondigt. Niet iedereen ervaart deze weeën. Soms geeft het enkele dagen wat onrust, maar worden doorgaan niet als pijnlijk ervaren.
Ontsluitingsweeën zijn sterke samentrekkingen van de baarmoeder. De baarmoederhals verkort en de baarmoedermond opent zich (ontsluiting). Ze zijn regelmatiger en nemen toe in frequentie en kracht. Ze duren tot de baarmoedermond zich 10 cm geopend heeft, wat voldoende doorgang geeft aan je baby. Pijn wordt door iedereen anders ervaren, maar deze weeën worden door bijna iedere vrouw als pijnlijk en heftig ervaren.

Persweeën

Persweeën kenmerken zich door een zeer sterke drang die niet te onderdrukken is. Het baringskanaal rekt zich op om doorgang voor je baby te geven. De baby wordt langzaam naar beneden gedrukt. Op het moment dat het hoofdje van de baby zichtbaar blijft, tijdens en tussen de weeën door (hoofdje staat), ontstaat er een branderig en pijnlijk gevoel. Voor veel vrouwen een moeilijk en zwaar moment, maar nog een paar weeën te gaan voordat de baby geboren wordt. Een laatste perswee zorgt ervoor dat de placenta wordt uitgedreven.

Naweeën

Naweeën zorgen ervoor dat je baarmoeder zich weer samentrekt na de bevalling, zodat deze weer de normale grootte krijgt. De bloedvaten in de baarmoeder worden daardoor ook afgeknepen, zodat je steeds minder bloed zult verliezen. Ze zijn te vergelijken met stevige buikkrampen. Naweeën zijn sterker als je borstvoeding geeft, omdat het hormoon ocytocine de samentrekkingen van de baarmoeder stimuleert. Vanaf een tweede bevalling zijn er meer weeën nodig om de oorspronkelijke grootte van de baarmoeder te bereiken. Dit komt omdat de spieren in de buik door een tweede keer bevallen wat slapper zijn.

Een doula wordt ook wel bevallingscoach genoemd. Ze is een kundige, ervaren vrouw die je, aanvullend op de medische zorg, steunt bij de geboorte van je kindje. Ze creëert mede een omgeving waarin je gestimuleerd wordt te vertrouwen in je eigen lichaam en kracht. Ook betekent de aanwezigheid van een doula steun en ontspanning voor de partner.

Waarom een doula?

Bevallen met een doula betekent begeleiding en aandacht van een vrouw die bij jullie blijft tot ruim na de geboorte van je kindje. Die naar je luistert, je steunt, geruststelt en aanmoedigt. Die er voor je partner is, zodat hij zich meer kan ontspannen en er dus meer voor jou kan zijn.

Onderzoek heeft aangetoond dat de continue steun van de doula leidt tot bevallingen die aanzienlijk korter duren, als minder pijnlijk worden ervaren en bovendien met minder ingrepen gepaard gaan. Ook wordt de hechting tussen moeder en kind versterkt, komt de borstvoeding beter op gang en bovenal, kijkt de vrouw positief terug op haar bevalling.

Wat doet een doula?

Doula’s werken persoonlijk en stemmen zich af op wat jij nodig hebt. In de zwangerschap zijn er drie gesprekken, waarin het geboorteproces, eventuele eerdere bevallingen, je onzekerheden en je wensen en verwachtingen aan de orde komen. Dit zijn mooie gesprekken om vertrouwen te krijgen in jezelf en het geboorteproces. Als je wilt, kan er ook een geboorteplan gemaakt worden. Vanaf week 37 staat de doula ‘on call’, en kan je haar bellen zodra de bevalling begint.

Tijdens de bevalling (thuis of in het ziekenhuis), kan een doula masseren, geruststellen, steunen bij ademhaling en ontspanning, moed inspreken, voor wat te eten en te drinken zorgen, een warme kruik maken, helpen een juiste houding te vinden. Iemand die simpelweg doet wat nodig is, van theezetten tot masseren. Kortom, een doula.

Een geboorteplan

In het geboorteplan schrijf je op wat jouw wensen zijn rond de geboorte en het eerste contact met je kindje. Dit kan je met een doula maken, en je kan het natuurlijk ook zelf doen. Het is erg prettig te bedenken hoe je het graag wilt, waarbij het gaat om de dingen die je kan beïnvloeden. Een geboorte laat zich meestal niet plannen, de omstandigheden wel. In het plan komen onder andere aan de orde: waar wil je bevalen, wie is erbij, hoe wil je de weeën opvangen, wat helpt jou hierbij, welke houdingen hebben je voorkeur, pijnbestrijding en medische zaken, en de eerste uren met je kindje.

Ervaringen

‘Wij zijn zo blij dat onze doula ons heeft ondersteund. Was het dan niet om mij door mijn weeën heen te helpen, dan wel om onze wensen in het ziekenhuis te bewaken en ons terzijde te staan in de periode erna! Ook het verslag wat ze later heeft gegeven is een prachtig document voor ons en onze dochter. Om nog eens na te lezen hoe het ook alweer was gegaan…Kortom het is ons goed ‘bevallen’ en we kunnen het iedereen aanraden!’

‘Ik heb marathons gelopen, ik ben met zware bepakking hoge bergen overgetrokken en ik heb wel eens een dienst van veertig uur gedraaid, maar die bevalling van mijn vrouw was het zwaarste en meest uitputtende wat ik in mijn leven heb meegemaakt. We hadden het nooit zonder de doula kunnen doen. Ze was voor ons echt van onschatbare waarde.’

‘Het was mijn eerste bevalling ooit, en we hadden geen flauw idee over het verloop. Gelukkig was onze doula er. We hadden van tevoren met elkaar besproken over hoe ik het wilde, en haar rol daarin. Dat ik zo lang mogelijk in bad wilde blijven en dat er altijd iemand bij mij zou zijn. Dat ik graag op de baarkruk zou willen bevallen en dat ik mijn kindje na de geboorte zo lang mogelijk op mijn borst wilde hebben. En dat mijn vriend er volledig voor mij kon zijn en ook elk moment van de bevalling met zijn volle aandacht kon meemaken. Het was super dat er een ervaringsdeskundige bij was, die me de juiste woorden kon toefluisteren of roepen en ook mijn partner kon ondersteunen.’

Is een doula wat voor jou?

De keuze voor wel of geen doula is eenvoudig. Je weet of voelt waarschijnlijk heel goed zelf of een doula voor jou en je partner werkt of niet. En bij twijfel, voel je dan vrij contact op te nemen met een doula in jouw regio. Hier vind je doula’s die door de Nederlandse Beroepsvereniging voor Doula’s zijn erkend. Kijk voor meer informatie ook op de website van Esther de Vries.

Geschreven door Esther de Vries

Bevallen in water is dan ook een hele natuurlijke en ontspannen manier van bevallen en heeft nogal wat voordelen:

- Warm water werkt ontspannend. Hoe meer je ontspant, hoe meer endorfine je lichaam aanmaakt. Dit is een een soort natuurlijke pijnstiller en zorgt ervoor dat je de weeën beter op kan vangen. Daardoor verloopt de ontsluiting over het algemeen sneller.
- In het water kan je erg makkelijk bewegen. Hierdoor is het zoeken van een andere houding minder zwaar dan uit het water.
- Meestal gaat een waterbevalling wat geleidelijker, waardoor het perineum ook geleidelijker oprekt. Het warme water zorgt er ook voor dat je perineum wat soepeler wordt. Hierdoor is de kans op inscheuren of een knip kleiner.
- Het warme water zorgt ervoor dat je lichaam op temperatuur blijft. Hierdoor kan je lichaam alle energie gebruiken voor de bevalling.
- Voor de partner is een waterbevalling vaak ook positief, omdat hij zich nuttig kan maken. Het bad moet opgezet en gevuld worden en hij kan mee in bad om jou te ondersteunen als je dat wilt. Hierdoor voelt hij zich niet zo aan de zijlijn staan. Bovendien heeft de partner na de geboorte ook gelijk intens contact met de baby.
- Voor de baby is de overgang van de baarmoeder via het water naar de buitenwereld een rustigere overgang. Ze kunnen nog even bijkomen van de bevalling voordat ze boven water gehaald worden, de zuurstof komt immers nog via de navelstreng. Hierdoor zijn waterbaby’s als ze geboren worden over het algemeen vrij rustig. Soms huilen ze zelfs nauwelijks of niet.

Iedereen die thuis mag bevallen, mag ook in bad bevallen. Tegenwoordig is het in steeds meer ziekenhuizen mogelijk om een badbevalling te organiseren., mits je niet op medische indicatie bevalt. Vraag de mogelijkheden na bij het ziekenhuis waar je wilt bevallen. Helaas zijn nog niet alle verloskundigen bereid een badbevalling te begeleiden, dus vraag eerst aan je verloskundige hoe ze over een badbevalling denkt.

Een goed bad heeft een doorsnede van 1.50 en is ongeveer 65 cm hoog. Indien je de ruimte hebt is het handig om te zorgen dat de verloskundige en je partner rond het bad kunnen lopen. Zorg dat de kamer waar het bad komt te staan een aangename temperatuur heeft en voldoende licht. Zet eventueel een extra lamp op de kamer. De kamer moet geventileerd kunnen worden indien gewenst. Ook moeten er twee (geaarde) stopcontacten in de buurt zijn voor de verwarming van het bad en voor de pomp om het bad te legen. Het is prettig als er op dezelfde verdieping een toilet is, zodat je tijdens de bevalling geen trappen hoeft te lopen om de toilet te bereiken. Tevens dient er op dezelfde verdieping een bed te staan.

Het advies is om in bad te gaan bij 4 à 5 centimeter ontsluiting. Je verloskundige zal je vertellen wanneer dat is, maar over het algemeen zijn de weeën dan moeilijker op te vangen als in het begin. Mochten je vliezen al gebroken zijn, dan geldt ook dat je weeën eerst goed op gang moeten zijn voordat je het water ingaat.

In verband met de hygiëne krijgt iedereen een eigen plastic hoes om te gebruiken in het bad. Deze hoes wordt na gebruik weggegooid. Daarnaast wordt elk bad inclusief toebehoren grondig gereinigd na elke huurperiode. Hierdoor krijgt iedereen een compleet schoon pakket.

Natuurlijk komt er wat extra werk kijken bij een waterbevalling. Je moet wat meer organiseren, zoals het reserveren en opzetten van het bad en deze na de bevalling leegmaken en retourneren. De baden zijn echter wel gemaakt om de voorbereiding en het werk na de bevalling zo minimaal mogelijk te maken. Het opzetten van het bad duurt ongeveer 15 minuten, het vullen één tot anderhalf uur, afhankelijk van je watercapaciteit. Het legen gebeurd met een pomp en duurt ongeveer 20 minuten.

Het kan een teleurstelling zijn als je uiteindelijk niet in bad kan bevallen. Mogelijk moet je zelfs het bad verlaten om naar het ziekenhuis te gaan. Houdt hier van te voren goed rekening mee. Het doel van de bevalling is uiteindelijk je kindje ter wereld brengen, hoe en waar dan ook.

Wil je meer informatie over het bevallen in water, of het huren van een verwarmd bevallingsbad, kijk dan op de website van ’t Duikertje. Hier kunnen ze uit ervaring vertellen hoe het is om in het water te bevallen. Tevens geven zij op uitnodiging informatie-bijeenkomsten door heel Nederland.